W sezonie jesienno-zimowym jednym z najczęstszych argumentów podnoszonych przez ubezpieczycieli odmawiających wypłaty odszkodowania jest brak opon zimowych u sprawcy lub poszkodowanego.
Czy jazda na oponach letnich zimą automatycznie pozbawia prawa do odszkodowania?
Czy w Polsce istnieje obowiązek jazdy na oponach zimowych?
W polskim prawie nie ma zasadniczo obowiązku stosowania opon zimowych. Ani ustawa – Prawo o ruchu drogowym, ani inne akty prawne nie nakładają na kierowców takiego wymogu.
Oznacza to, że jazda na oponach letnich zimą nie jest teoretycznie sama w sobie wykroczeniem, a brak opon zimowych nie oznacza automatycznej winy kierowcy.
Jednakże, kierowca ma obowiązek korzystać z pojazdu sprawnego technicznie i bezpiecznego w ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd uczestniczący w ruchu ma być utrzymany w takim stanie technicznym, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę.
Wyrok Sądu Najwyższego a opony zimowe
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2011 r. III KK 276/10 zostało wydane w sprawie śmiertelnego wypadku spowodowanego przez kursantkę uczącą się jeździć pod okiem instruktora. Pojazd nauki jazdy nie miał założonych opon zimowych, a padał wówczas śnieg.
„Prawdą jest, że użytkowanie pojazdu w warunkach zimowych bez zalecanego dla tej pory roku ogumienia nie stanowi samo w sobie naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, gdyż przepisy prawa o ruchu drogowym nie przewidują obowiązku wyposażenia pojazdów w tzw. opony zimowe. Ciążący jednak na kierującym obowiązek wyposażenia i utrzymania pojazdu uczestniczącego w ruchu w takim stanie, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu jadących nim osób lub innych uczestników ruchu, zapewniało wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania i hamowania (art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 6 ustawy prawo o ruchu drogowym) sprawia, że brak odpowiedniego do pory roku ogumienia może być in concreto jednym z czynników niezachowania ostrożności, o której mowa w art. 9 § 2 k.k.
Stąd też dla pełnego odzwierciedlenia karygodności zachowania skazanego nieodzownym było zawarcie w opisie przestępstwa również tej okoliczności, jaką było użytkowanie samochodu bez ogumienia dostosowanego do istniejących warunków pogodowych.”
Sąd Najwyższy stwierdził, że jazda na letnich oponach w zimowych warunkach może zostać zakwalifikowana jako popełnienie czynu zabronionego poprzez naruszenie nakazu zachowania szczególnej ostrożności przez kierowcę pojazdu.
Brak opon zimowych a odpowiedzialność za stłuczkę
Kluczowe znaczenie w takich sytuacjach ma związek przyczynowy pomiędzy brakiem opon zimowych a powstaniem kolizji.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym kierowca ma obowiązek dostosować prędkość i sposób jazdy do warunków panujących na drodze, w tym do: stanu nawierzchni, warunków atmosferycznych i widoczności.
Jeżeli brak opon zimowych realnie przyczynił się do powstania stłuczki, np. poprzez wydłużenie drogi hamowania, utratę przyczepności pojazdu do jezdni, a w rezultacie brak kontroli nad pojazdem, wówczas kierowca może ponosić odpowiedzialność za powstałe zdarzenie.
Odszkodowanie z OC sprawcy – brak opon zimowych
Jeżeli sprawca kolizji jechał na oponach letnich, nie dostosował jazdy do warunków na jezdni, doprowadził do zderzenia i został uznany za sprawcę zdarzenia, poszkodowany ma prawo do odszkodowania z jego polisy OC.
Brak opon zimowych u poszkodowanego a odszkodowanie
Czy odszkodowanie może zostać obniżone z uwagi na przyczynienie się poszkodowanego do szkody poprzez brak opon zimowych w pojeździe?
Może to nastąpić jedynie wtedy, gdy brak opon zimowych miał realny wpływ na rozmiar szkody, a poszkodowany dzięki oponom zimowym mógł uniknąć zdarzenia drogowego lub zmniejszyć jego skutki.
Samo stwierdzenie, że pojazd nie miał opon zimowych, nie wystarcza do obniżenia odszkodowania. Ubezpieczyciel musi wykazać związek przyczynowy.
Brak opon zimowych a ubezpieczenie AC
W przypadku ubezpieczenia autocasco sytuacja wygląda inaczej, ponieważ zakres ochrony zależy od ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU).
Niektóre polisy wyłączają odpowiedzialność, jeśli pojazd był użytkowany niezgodnie z zaleceniami producenta albo uzależniają wypłatę od tzw. „należytego stanu technicznego pojazdu”.
W takich sprawach brak opon zimowych może prowadzić do odmowy wypłaty przez ubezpieczyciela, ale tylko wtedy, gdy takie postanowienia wyraźnie wynikają z OWU.