Publikacja: · Ostatnia zmiana treści:
Zasiłek pogrzebowy z ZUS i zwrot kosztów pogrzebu od podmiotu odpowiedzialnego za śmierć mają różne podstawy prawne. Nie należy traktować wypłaty zasiłku jako automatycznego powodu odmowy odszkodowania. Trzeba jednak wykazać odpowiedzialność, poniesione koszty i osobę, która je pokryła.
Aktualizacja części praktycznej: 11 września 2026 r. Archiwalny cytat z uchwały Sądu Najwyższego zachowano w osobnej sekcji. Podczas tej aktualizacji nie uzyskano ponownie pełnego tekstu uzasadnienia z serwisu SN.
Dwa odrębne świadczenia
Zasiłek pogrzebowy
Zasiłek z ustawy o emeryturach i rentach z FUS przysługuje na warunkach art. 77–81. Znaczenie ma m.in. status osoby zmarłej lub jej rodziny oraz poniesienie kosztów pogrzebu. Świadczenie może przysługiwać także innym podmiotom wymienionym w ustawie, jeżeli pokryły te koszty.
Jeśli koszty poniosło kilka osób lub podmiotów, ustawa przewiduje podział proporcjonalny. Dla podmiotów innych niż właściwie określeni członkowie rodziny znaczenie ma także ograniczenie do udokumentowanych kosztów, nie wyższych od ustawowej kwoty.
Odszkodowanie z art. 446 § 1 k.c.
Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Przy wypadku komunikacyjnym roszczenie może być kierowane do ubezpieczyciela OC odpowiedzialnego podmiotu.
Prawo do zwrotu kosztów nie wynika wyłącznie z bycia spadkobiercą. To odrębny element roszczeń po śmierci osoby bliskiej. Zadośćuczynienie za własną krzywdę rodziny i renta wymagają osobnego uzasadnienia.
Kwota zasiłku: nie używaj starej stawki dla każdej sprawy
Aktualny art. 80 ustawy o FUS wskazuje kwotę 7000 zł i zasady jej warunkowej waloryzacji. Wysokość świadczenia należy ustalać według przepisów właściwych dla daty śmierci, z uwzględnieniem reguł przejściowych. Kwota 4000 zł przywołana w dawnej wersji artykułu nie jest uniwersalną stawką dla obecnych zdarzeń.
Kwoty zasiłku nie należy też traktować jako maksymalnego odszkodowania cywilnego ani jako automatycznie należnej dodatkowej sumy. Roszczenie o zwrot kosztów wymaga wykazania wydatków podlegających naprawieniu.
Co zrobić, gdy ubezpieczyciel potrąca zasiłek?
- Sprawdź, czy pomniejszenie rzeczywiście dotyczy zasiłku, czy zakwestionowania określonego kosztu lub innej okoliczności.
- Poproś o szczegółowe wyliczenie i podstawę prawną.
- Oddziel zasiłek z FUS od roszczenia cywilnego z art. 446 § 1 k.c.; wskaż osobę, która poniosła wydatki.
- Przedstaw dokumenty kosztów i płatności oraz wyjaśnij ich związek z pogrzebem.
- W sporze o samo zaliczenie zasiłku uwzględnij uchwałę SN z 15 maja 2009 r., III CZP 140/08, przytoczoną w archiwalnej części poniżej.
Samo powołanie sygnatury nie przesądza jednak o zasądzeniu każdej żądanej kwoty. Sąd nadal ocenia pozostałe przesłanki i dowody. Nie należy powtarzać dawnego zapewnienia, że określony wyrok daje pewność wygranej.
Jak zachować dowody wydatków?
Zachowaj faktury, rachunki, potwierdzenia przelewów i rozliczenie zakładu pogrzebowego. Zrób kopie przed przekazaniem dokumentów innemu podmiotowi. Jeśli oryginały znajdują się w ZUS lub rozliczenie prowadził zakład pogrzebowy, wyjaśnij to ubezpieczycielowi i wskaż sposób potwierdzenia poniesionych kosztów.
Nie rezygnuj automatycznie ze zgłoszenia tylko dlatego, że masz kopię faktury, ale nie zakładaj też, że sama dowolna kopia zawsze rozstrzygnie spór. Istotne są wiarygodność dokumentów i rzeczywiste poniesienie kosztu.
Kontroluj odrębne terminy
Wniosek o zasiłek pogrzebowy zasadniczo składa się w ciągu 12 miesięcy od śmierci. Art. 81 przewiduje szczególne rozwiązanie przy późniejszym odnalezieniu lub identyfikacji zwłok albo innych przyczynach całkowicie niezależnych od uprawnionego. Termin zasiłku nie jest terminem przedawnienia roszczenia cywilnego wobec ubezpieczyciela.
Następny krok: przygotuj dwa osobne zestawienia — rozliczenie zasiłku i żądanie zwrotu kosztów od odpowiedzialnego za szkodę. To pozwoli ustalić, czego dotyczy ewentualna odmowa.
Źródła aktualizacji
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS: art. 77–81; Kodeks cywilny: art. 446 § 1. Zasady poszczególnych świadczeń należy oceniać oddzielnie.
Archiwum: uchwała SN z 15 maja 2009 r., III CZP 140/08
Poniżej cytat zachowany z wcześniejszej publikacji. Nie zastępuje weryfikacji pełnego orzeczenia i oceny konkretnej sprawy.
Zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 § 1 k.c.